Column M&I 2002/1

Yo  Logo

 

Meisjes grijpen meer de leiding bij het gebruiken van nieuwe technologieën dan jongens. Ze passen moderne communicatiemiddelen snel in hun dagelijks leven, vooral om altijd bereikbaar te zijn voor het laatste nieuws uit eigen kring. Bij het delen van gedachten betekenen vrienden en clubgenoten meer voor jongeren dan hun ouders. De hype van de niche mobieltjes is over: de mobiele telefoon moet eerst maar eens altijd storingsvrij zijn. Dat lijkt de uitkomst van een tussenstand in een onderzoek op internet naar de acceptatie van nieuwe technologieën dat Jacob van Kokswijk in de afgelopen maanden uitvoerde.

 

Het zal je gebeuren dat je als 52 jarige onderzoeker door een minderjarige moderator op een chatsite ‘gekickt’ (= verwijderd) wordt! Het overkwam mij toen ik probeerde contact te leggen met kids. Ze hebben feilloos door dat je geen tiener bent. Zodra ik meer dan 6 woorden intypte, kreeg ik al ‘uithangbord’ naar mijn hoofd. Zelf mijn typefouten verbeteren was onmiddellijk aanleiding om ‘heeh gaas weg ouwe!!!’ naar mijn hoofd geslingerd te krijgen. Meisjes van 12 vragen of ze een mobieltje hebben  leverde ‘ga naar je eige grafheuvel, ouwe lul’ op. Met een schuilnaam inloggen, niet reageren, meelezen en aantekeningen maken was de beste remedie om de zeden en mores van de virtuele wereld aan te leren. Na een paar maanden observeren en voorzichtig proberen was het mogelijk om me als 19 jarige puber voor te doen. Een nieuwe wereld ging voor me open!

 

De vroege zelfstandigheid van kids en jongeren rukt op. De resultaten van jarenlang spelen met Super Mario en Adventure games worden zichtbaar. Jonge mensen leren omgaan met alle prikkels en weten op hun weg naar de ‘bonus’ feilloos tussen aanbiedingen en voorwaarden te laveren.  Ze moeten ook wel want hun ouders hebben geen tijd of zijn te moe. Terwijl die na hun weekendparty uitslapen, vermaken kids en jongeren zich met televisieprogramma’s en computerspelletjes. De straf op het wakker maken van papa of mama is zo hoog, dat ze liever zelf hun boontjes doppen, geholpen door een volle koelkast en internet. Verzorgers verwachten tijdens hun afwezigheid van kinderen dat ze in staat zijn zichzelf te redden maar behandelen ze tijdens de aandachtmomenten als godjes, die geen pijn, verdriet of tegenslag mogen ervaren. Lizzy (12) was ziedend op haar moeder die haar op de slaapkamer opsloot toen ze met een jongen van 17 vriendschap kreeg. ‘Ze belt wel dat ik mijn eten in de magnetron moet zetten als ze weer een avondje met haar vriend uitgaat, maar ik mag niet eens een ouder vriendje hebben’. Nicole (18) liep van huis weg op het moment dat haar vader de financiering van een auto blokkeerde: liever extra werken voor een eigen flat dan ouderlijke betutteling. De 8 jarige Rick weet met gewenst gedrag feilloos zijn ouders te bespelen in ruil voor de nieuwste versie Playstation.

 

De zelfstandigheid tijdens afwezigheid van verzorgers heeft ook negatieve kanten. Een documentaire maakte zichtbaar dat ouders 60 uur per week werkten om alle luxe te kunnen betalen, terwijl de tieners uit verveling en eenzaamheid hun oplossing zochten in seks. Nu is het niet nieuw dat een onvervulde werkelijke behoefte aan warmte en nabijheid wordt omgezet in een verslaving naar seks. Verslavingen zoals roken, drinken en snoepen houden verband met het niet goed kunnen verwerken van verdriet, pijn of tegenslag. Ook het telkens willen hebben van de laatste versie software of het nieuwste technische snufje is een vorm van verslaving. Toen na een paar jaar de kopers doorhadden dat die verslaving steeds meer geld kostte maar weinig bijdroeg aan hun plezier, geluk en gemak, stortte de telecommunicatiebranche in elkaar. De koopstop heerst nog steeds en bedreigt nieuwe diensten en producten. De sector lijkt na het UMTS-debacle niet van haar fouten te hebben geleerd. Jongeren willen een mobiele telefoon die klein, makkelijk, goed en goedkoop is. Kids doorzien op steeds jongere leeftijd de marketing trucjes en ontwijken of minimaliseren het gebruik van dure merkproducten. Ze maken liever zichzelf tot merk. No logo wordt Yo logo.

 

Internet biedt jonge vrouwen een nieuwe manier van leiding nemen en de wereld beïnvloeden. Via email, chats, SMS, bulletinboards en smoelenboeken-websites onderhouden ze contact en delen met elkaar wetenswaardigheden en tactieken. Jongens zoeken contact om technische dingen uit te wisselen; meiden zien het medium als een middel om onderling contact te onderhouden en elkaar te steunen. Seksueel getinte woorden en plaatjes blijken een onderdeel van de nieuwe taal en cultuur te zijn. Niet de prikkels spelen een rol, maar echtheid, eerlijkheid, gemak, genot en mode. Vrouwen nemen daarbij meer de leiding en gaan met hun wasbordjes op jacht, terwijl de mannen met hun bierbuikjes thuis afwassen. Niet voor niets zingt Jennifer Lopez in haar liedje ‘I’m real’ dat zij echt is en na-apende mannen alleen maar goed zijn voor sex, mits veilig. Het thema ‘real’ komt opvallend veel terug in chats en homepages van jongeren. Voor meiden en jongens van die leeftijd is het een lage drempel om bekend te maken hoe je er uit ziet, wat je wilt en wat je doet. Je telt niet meer mee als je niet ergens een eigen homepage hebt.

 

Wat haalt iemand in zijn hoofd dat ie zoveel privé-dingen op internet kwakt? De 24 jarige dra. Kim Rijkers is 6e jaars studente medicijnen in Maastricht. De aanstaande neurochirurge heeft haar eigen site, www.kymbly.com, waar ze zich dagelijks presenteert met webcam en dagboek. Toen haar vrienden eigen homepages maakten, wilde Kim dat ook. Met een camera van haar vriend meldde ze zich aan bij een paar webcam classificatiesites. De virtuele etalage geniet wereldwijd een grote populariteit en wordt gemiddeld 1500 keer per dag bekeken. Een derde van het aantal bezoekers komt uit de USA, 1/8 uit Nederland. Kim vindt de meeste reacties leuk: ‘Het enige vervelende vind ik dat als collega’s mijn site ineens ontdekken, ze een ander of verkeerd beeld van me kunnen krijgen. Niet dat ik me anders voordoe dan ik ben, maar toch. Mijn webcam en foto’s hebben niets te maken met sex, maar mensen die me niet zo goed kennen, trekken hun eigen conclusies, en dat vind ik erg jammer.’ Haar jongere zus Wilma (17) heeft ook een plek op internet met foto’s van alle persoonlijke gebeurtenissen en waarbij het lijkt alsof ze met haar ‘wat vind ik goed en wat vind ik slecht’ een poging doet de wereld te willen beïnvloeden’.

 

Het verwerken van mijn chatervaringen in de ‘user requirements for mobile services in next generation networks’, een door de Europese commissie betaald project voor het opstellen van de specificaties van draadloze communicatieapparatuur voor toekomstige diensten is een onwennige overstap tussen nieuwe en oude wereld. Eerst vijftig traditionele gebruikers interviewen over hun ideeën en verwachtingen bij nieuwe diensten en producten in de telecommunicatiemarkt en daarmee de resultaten van mijn 512 vraaggesprekken met jongere internetgebruikers matchen, was niet makkelijk. Kids wantrouwen volwassenen die hun mening komen vragen en het levert geen tastbaar voordeel op, geen bonus. Dus moet je andere manieren gebruiken om contact te leggen en met behoud van de structuur in de vraagstelling te interviewen. Je kunt ook eerst iemand aandacht geven en laten vertellen, waarbij je de vragen ‘verpakt’ in je nieuwsgierigheid. Ik zag geen andere mogelijkheid om zo dicht bij de doelgroepen te komen. Kids en jongeren zeggen meestal dat ze geen tijd hebben voor interviews, of maken zich er van af met snel kruisjes zetten. Geen tijd is een synoniem voor Geen prioriteit, Geen interesse. Een interview is werk en dat hebben ze al genoeg.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Resultaten van dit deel van het promotieonderzoek bij de Technische Universiteit Eindhoven worden 2 mei 2002 gepresenteerd op het congres ‘Trends in kids- en jongeren marketing’, URL: http://www.kidsenjongeren.nl/. Het Europese onderzoeksproject SMONET is te zien op URL: http://www.ngni.org/. Fotocontactsites zijn o.a. http://www.cu2.nl/ en http://www.identiteiten.nl/

Jacob van Kokswijk is vindbaar op URL: http://www.kokswijk.nl/ .